Pan oeddwn yn 23 oed, treuliais haf yn gweithio fel cwnselydd mewn gwersyll dros nos i blant wyth i 12 oed ger tref fynydd ganolog Genesee, Colorado. Ar ôl siarad yn llym am yr hyn a allai ddigwydd pe bai unrhyw un yn mynd i'r gwely gyda byrbryd yn eu bagiau cysgu—ffa pob, pobl!—byddem yn zipio'r plant i'w pebyll am y nos, yn cloi'r caban yn cynnwys ein cegin, ac yn ceisio dal ychydig oriau o gwsg.
Un bore tua 5:30, ar ôl noson arbennig o hir o gysuro tweens tew, hiraethus, llusgais fy hun i'r gegin am goffi. Roedd dau gwnselydd arall yno eisoes, yn arolygu'r llongddrylliad: ffenestr wedi torri, blychau bwyd wedi'u gwthio ar draws y llawr linol, bagiau wedi'u torri o gymysgedd coco poeth, a maze o argraffiadau paw siocled. Roeddem wedi tybio y byddai ein cyflenwadau'n ddiogel rhag mewnowyr, ond nid oedd y ffenestri chwim yn cyfateb i arth llwglyd.
Yr oedd y digwyddiad hwnnw'n achos llyfr testun o gyflyru bwyd, yn ôl y biolegol bywyd gwyllt Wes Larson, sy'n ymchwilio i wrthdaro rhwng pobl. "Mae arth sy'n torri i mewn i wersylloedd rhywun bellach yn deall y gallant gael y bwyd calorïau iawn hwn," meddai. "Mae'n talu'n aruthrol am ychydig iawn o ymdrech, o'i gymharu â threulio oriau yn dewis aeron." Yr oedd yr arth a dorrodd i mewn i'n cegin gwersylla yn gwneud dadansoddiad risg yn gyson—ni waeth faint nad oedd am ryngweithio â phobl, cafodd ei demtio'n ormodol gan y wobr i aros i ffwrdd.
"Dyna pryd maen nhw'n dechrau gwneud pethau di-beary," meddai Larson. Mewn geiriau eraill: maen nhw'n dechrau mynd i drafferthion.

Mae gan bron bob arth yng Nghanolfan Darganfod Gris a Wolf (GWDC) yng Ngorllewin Yellowstone, Montana, stori debyg. Mae'r canolwr yn gyfleuster addysgol di-elw sy'n cynnwys ffa pwyll nad ydynt yn gallu goroesi yn y gwyllt am ryw reswm neu'i gilydd. Mae hefyd yn gartref i dri phecyn bach o bleiddiaid sydd wedi'u geni'n gaeth, llond llaw o rapwyr a anafwyd, a phum dyfrgwn afon Americanaidd.
Pan fydd gan swyddog bywyd gwyllt o unrhyw le yng Ngorllewin America, Alaska, neu Ganada niwsans ac am osgoi ei ewtros, mae GWDC yn aml yn agos at frig eu rhestr alwadau. (Yn anffodus, oherwydd capasiti cyfyngedig y canolwr, yr ateb yn aml yw na all gymryd arth arall. Os felly, meddai Randy Gravatt, cydlynydd profi cynwysyddion GWDC, fel arfer mae'n rhaid i ffa pob gael eu ewtros.)
Coram, alaw gwrywaidd y mae ei bwysau'n amrywio rhwng 550 a 680 o bunnoedd yn dibynnu ar y tymor, wedi crwydro drwy Kalispell, Montana, yn gwirio porfeydd ar gyfer kibble cŵn. Roedd swyddogion Pysgod, Bywyd Gwyllt a Pharciau Montana wedi'i ddal deirgwaith cyn iddo ddod i ben yn y GWDC. Ni allai Spirit, menyw alaw, aros i ffwrdd o gwrs golff yn Whitefish; cafodd ei hadleoli chwe gwaith—unwaith cyn belled â 100 milltir i ffwrdd, ond yr oedd yn dal i ddod o hyd i'w ffordd yn ôl i'r ffynhonnell hawdd honno o fwyd—cyn i un o'i chiwbiau gael ei tharo gan gar ac fe'i cymerwyd i gyfleuster West Yellowstone.
Er hynny, nid yw Coram, Spirit, a'r chwe ffa arall sy'n byw yn y GWDC yn cael eu cadw mewn caethiwed. Maen nhw'n cael gwaith pwysig i'w wneud: maen nhw'n profi cynwysyddion i benderfynu a ydynt yn gwrthsefyll.

















